План урока на тему:

Татарская литература начала ХХ века

Подтемы: Г. Тукай «Милләткә» («К нации»), «Милли моңнар» («Народные напевы»). Любовь к народу, фольклорные мотивы

Татарская литература9 класс63 раздела
Татарская литература начала ХХ века

Татарская литература · 9 класс · Открытие нового · 45 мин · Подтемы: Г. Тукай «Милләткә» («К нации»), «Милли моңнар» («Народные напевы»). Любовь к народу, фольклорные мотивы

Г. Тукайның «Милләткә» («К нации») һәм «Милли моңнар» («Народные напевы») әсәрләрендә халыкка мәхәббәт һәм фольклор мотивлары

Максатлар һәм бурычлар

  • Укучылар дәрес ахырына Г. Тукайның «Милләткә» һәм «Милли моңнар» әсәрләрендәге халыкка мәхәббәт мотивларын, фольклор образларын һәм лирик геройның мөнәсәбәтен тексттан өзекләр белән дәлилләп аңлата алачак.
  • «Милләткә» шигырендә лирик геройның халык белән бәйләнешен ачыкларга һәм автор позициясен билгеләргә.
  • «Милли моңнар» әсәрендә халык җыры, моң һәм милли хәтер образларының мәгънәсен тикшерергә.
  • Ике әсәрне чагыштырып, уртак һәм аермалы якларны таблицада күрсәтергә; җавапны тексттан кимендә ике дәлил белән нигезләргә.
  • Төрле катлаулылыктагы биремнәр аша ОГЭ форматындагы текст анализы күнекмәсен ныгытырга, үз фикерен дәлилле һәм әдәби телдә белдерергә.

Планлаштырылган нәтиҗәләр

Шәхси нәтиҗәләр

  • Укучы туган телгә, халык мәдәниятенә һәм милли әдәбиятка хөрмәтен аңлы рәвештә белдерә.
  • Халык язмышы, мәдәни хәтер һәм шәхеснең җәмгыять алдындагы җаваплылыгы турында уйлана.
  • Тукай иҗатының бүгенге көн өчен дә әһәмиятле булуын аңлый.
  • Үз фикерен әдәби әсәрләргә таянып әйтүнең кыйммәтен бәяли.

Метапредмет нәтиҗәләр

  • Тексттан кирәкле мәгълүматны таба, өзекне аңлата һәм төп фикерне формалаштыра.
  • Чагыштыру таблицасы, концептуаль карта һәм дәлилләр чылбыры белән эшли.
  • Парларда һәм төркемнәрдә фикер алыша, иптәшенең фикерен тыңлый һәм дәлилле җавап бирә.
  • ОГЭ төрендәге әдәби текст анализы биремнәрен үтәгәндә җавапны критерийлар буенча тикшерә.

Предмет нәтиҗәләр

  • «Милләткә» һәм «Милли моңнар» әсәрләренең темасын, идеясен һәм лирик герой позициясен билгели.
  • Әсәрләрдәге фольклор мотивларын, кабатлау, мөрәҗәгать, эмоциональ-экспрессив сүзләрнең ролен аңлата.
  • Тукайның халыкка мәхәббәтен тексттан алынган өзекләр белән дәлилли.
  • Ике әсәрнең уртак һәм аермалы яклары турында бәйләнешле җавап төзи.

Универсаль уку гамәлләре (УУГ)

Шәхси УУГ

  • Үз халкының мәдәни мирасына мөнәсәбәтен формалаштыра һәм аны саклауның әһәмиятен аңлый.
  • Әдәби тексттагы хисләрне үз тәҗрибәсе һәм заман проблемалары белән бәйли.
  • Уку максатын аңлап, дәрестә актив катнашу өчен шәхси җаваплылык ала.
  • Үз фикеренең башкалар фикере белән туры килмәвен тыныч кабул итә.

Регулятив УУГ

  • Дәрес башында үзенә уку бурычы куя һәм аңа ирешү планын формалаштыра.
  • Биремне үтәү вакытын чамалый һәм эш нәтиҗәсен критерийлар буенча тикшерә.
  • Хатасын таба, җавапны текст дәлилләре ярдәмендә төзәтә.
  • Дәрес ахырында үзенең нәрсә өйрәнүен һәм кайсы өлештә кыенлык булуын бәяли.

Танып-белү УУГ

  • Тексттагы төп һәм өстәмә мәгълүматны аера.
  • Әдәби образлар арасындагы бәйләнешне һәм сәбәп-нәтиҗә мөнәсәбәтен билгели.
  • Фольклор мотивларын әсәрнең идеясе белән бәйләп модельләштерә.
  • Цитата сайлый, аны аңлата һәм фикеренә дәлил итеп куллана.

Коммуникатив УУГ

  • Парларда фикер алышканда чиратлап сөйли һәм иптәшенең фикерен тулыландыра.
  • Ачык һәм дәлилле сораулар бирә.
  • Төркемнең уртак нәтиҗәсен яклый.
  • Фикер каршылыгын әдәби текстка таянып, хөрмәтле формада хәл итә.

Укытучының дәрескә әзерлеге

  • «Милләткә» һәм «Милли моңнар» текстларын, алардан анализ өчен кыска өзекләрне һәм сүзлекне әзерләргә.
  • Проектор, ноутбук һәм интерактив такта әзерләргә; ЭОРда Г. Тукай портреты, әсәрләрнең аудиоязмасы һәм татар халык җырының кыска фрагменты урнаштырырга.
  • Слайдта дәрес темасын, проблемалы сорауны, «тема — образ — дәлил — нәтиҗә» схемасын һәм ОГЭ җавабының кыска критерийларын күрсәтергә.
  • Төркемнәр өчен өч төрле катлаулылыктагы карточкалар әзерләргә: А — тексттан табу, В — аңлату, С — чагыштырып бәяләү; һәр төркемгә берәр комплект.
  • Һәр укучыга «Ике әсәрне чагыштыру» таблицасын һәм «Дәлилләр чылбыры» эш битен таратырга.
  • Тукай иҗаты, татар халык җырлары һәм милли мәдәни хәтер турында өстәмә ЭОР материалларын сайларга.
  • Тактага дәрес башында буш схема урнаштырырга: «Тукай — халык — моң — хәтер — бүген».
  • Үзбәя өчен яшел, сары һәм кызыл төстәге карточкалар әзерләргә.

Дәрес барышы

1нче этап. Оештыру һәм мотивация (3 мин)

Этапның максаты: укучыларны әдәби һәм тикшеренү эшенә җәлеп итү, дәреснең проблемасын сиздерү.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
1 мин
Укытучы экранга татар халык җырының кыска аудиофрагментын чыгара һәм әйтә: "Күзләрегезне йомып, бу моңның сездә нинди хис уятуын тыңлагыз. Бу көй сезгә танышмы? Ул нинди хәтерне яки образны искә төшерә?"
Аудионы игътибар белән тыңлыйлар, бер сүз яки сүзтезмә белән хисләрен язалар: "сагыш", "туган як", "халык", "әни тавышы".
2 мин
Укытучы Тукай портретын күрсәтә: "Бүген без Тукайның халыкка мөнәсәбәтен ике әсәр аша тикшерәчәкбез. Дәрес ахырында сез үзегез җавап бирә алырга тиешле сорауны билгеләгез: шагыйрь өчен халык һәм милли моң нигә аерылгысыз?"
Парларда 30 секунд уйлыйлар, фикерләрен әйтәләр: "Моң халыкның хәтерен саклый", "Тукай халык язмышын үз язмышы итеп күрә".
Завершение этапа: укытучы нәтиҗә ясый: "Без моңның кешедә шәхси генә түгел, милли хисләр дә уятуын күрдек. Хәзер дәреснең уку бурычын үзебез формалаштырабыз."

2нче этап. Уку бурычын кую һәм белемнәрне актуальләштерү (5 мин)

Этапның максаты: укучыларны дәреснең максатын һәм тикшеренү юнәлешләрен мөстәкыйль билгеләргә әзерләү.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
2 мин
Укытучы тактага сүзләрне яза: "халык", "моң", "милләт", "хәтер". "Бу төшенчәләрне Тукай иҗаты белән ничек бәйләп була? Алар арасында нинди мөнәсәбәт бар?" — дип сорый. "Кластер" алымын оештыра.
Тактадагы сүзләрне укыйлар, бәйләнешләр тәкъдим итәләр: "Моң — халык хәтере", "милләт тел һәм мәдәният белән бәйле".
3 мин
Укытучы: "Бүген без өч адым ясарбыз: беренче — әсәрләрнең темасын табарбыз; икенче — образлар һәм фольклор мотивларының ролен аңлатырбыз; өченче — ике әсәрне чагыштырып, дәлилле нәтиҗә ясарбыз. Уку бурычын бер җөмлә белән формалаштырыгыз."
Уку бурычын язалар һәм берничә вариант тәкъдим итәләр: "Тукайның халыкка мәхәббәтен һәм фольклор мотивларының әсәрләрдәге ролен тексттан дәлилләп аңларга".
Завершение этапа: укытучы әйтә: "Димәк, без бүген әзер җавапны кабул итмибез, ә тексттан дәлилләр табып, үзебез нәтиҗә ясыйбыз. Бу — тикшеренү юлы."

3нче этап. Текст белән беренчел танышу һәм проблема кую (6 мин)

Этапның максаты: ике әсәрнең эмоциональ үзәген һәм лирик герой позициясен беренчел ачыклау.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
3 мин
Укытучы «Милләткә» әсәреннән алдан сайланган өзекне, аннары «Милли моңнар» әсәреннән өзекне сәнгатьле итеп укый яки аудиоязманы тыңлата. "Тыңлаганда кабатланган сүзләргә, мөрәҗәгатьләргә һәм хис белдергән сүзләргә игътибар итегез", — ди.
Өзекләрне күзәтеп баралар, кабатланган сүзләрне һәм хис белдерүче сүзләрне билгелиләр.
3 мин
Укытучы "Уйла — парда фикерләш — уртаклаш" алымын куллана: "Кайсы өзектә халыкка турыдан-туры мөрәҗәгать көчлерәк? Кайсында милли моң һәм хәтер алга чыга? Ни өчен?"
Башта мөстәкыйль уйлыйлар, соңыннан парда фикер алышалар. Җавапларын цитата яки сүз образы белән дәлиллиләр: "Милләткә" әсәрендә мөрәҗәгать көчле, "Милли моңнар"да моң хәтерне уята.

Посмотрите план целиком

Зарегистрируйтесь — и откройте план урока по этой теме полностью: цели, ход урока и рефлексия по ФГОС.

Завершение этапа: укытучы: "Без беренче фаразны ясадык: бер әсәрдә халыкка турыдан-туры эндәшү, икенчесендә милли моң аша хәтер һәм рух чагыла. Хәзер бу фаразны текст белән тикшерәбез."

4нче этап. Яңа белемне тикшеренү аша ачу (10 мин)

Этапның максаты: тексттан дәлилләр табу һәм алар ярдәмендә халыкка мәхәббәт, фольклор мотивлары төшенчәләрен аңлату.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
2 мин
Укытучы дүрт кешелек төркемнәр төзи һәм карточкалар тарата: "А төркеме — лирик геройның халыкка мөнәсәбәтен; В төркеме — моң һәм җыр образларын; С төркеме — фольклор мотивларын; D төркеме — автор позициясен тикшерә. Һәр җавапта цитата, аңлатма һәм нәтиҗә булсын."
Төркемдә рольләрне бүләләр: укучы, дәлил эзләүче, язучы, чыгыш ясаучы.
5 мин
Укытучы төркемнәр янына килеп, тикшеренү сорауларын бирә: "Бу сүз кемгә юнәлтелгән? Мөрәҗәгать нинди хис тудыра? Җыр яки моң гади музыкаль образмы, әллә милли хәтер билгесеме? Әсәрдә халык авыз иҗатына хас нинди кабатлау, образ яки интонация күренә?"
Тексттан кимендә ике дәлил табалар, «дәлил — аңлатма — нәтиҗә» схемасын тутыралар. Мәсәлән: "Моң — халыкның уртак хәтере; ул буыннарны бәйли".
3 мин
Һәр төркемгә 40 секундлык чыгыш ясарга куша һәм тактадагы «Тукай — халык — моң — хәтер» схемасына җавапларны урнаштыра.
Төркем вәкиле нәтиҗәне яклый. Калганнар мөһим фикерләрне эш битенә язалар, сораулар бирәләр.

Дәлилле җавап үрнәге

«Тукай өчен халык — аерым кешеләр җыелмасы гына түгел, ә уртак тел, җыр, хәтер һәм рух белән бәйләнгән бердәмлек. «Милләткә» әсәрендәге мөрәҗәгать лирик геройның халык язмышына битараф булмавын күрсәтә. «Милли моңнар» әсәрендә моң милли хәтерне саклаучы көч итеп аңлашыла. Шуңа күрә ике әсәрдә дә халыкка мәхәббәт шәхси хис кенә түгел, ә рухи җаваплылык булып яңгырый.»
Завершение этапа: укытучы нәтиҗә ясый: "Текстны тикшереп, без халыкка мәхәббәтнең мөрәҗәгать, моң, хәтер һәм уртак рух аша бирелүен ачыкладык. Хәзер бу нәтиҗәне ике әсәрне чагыштырып ныгытабыз."

5нче этап. Предметара бәйләнеш һәм беренчел ныгыту (6 мин)

Этапның максаты: әдәбиятны музыка һәм тарих белән бәйләп, фольклор мотивларының мәдәни мәгънәсен аңлату.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
3 мин
Укытучы экранда татар халык җырының сүзләреннән кыска фрагмент һәм Тукай әсәрләрендәге моң образына бәйле өзек күрсәтә: "Ике текстта да көй яки моң нинди вазифа башкара? Музыка дәресендә өйрәнгән халык җырларының нинди сыйфатлары монда сизелә?"
Фрагментларны чагыштыралар: "кабатлау", "сагышлы интонация", "туган җиргә мәхәббәт", "халык хәтере" төшенчәләрен атыйлар.
3 мин
Укытучы тарих белән бәйли: "Халыкның телен, җырын һәм гореф-гадәтләрен саклау ни өчен милли үзаң белән бәйле? Бүген дә фольклор нинди урын тота?"
Фикер алышалар һәм нәтиҗә ясыйлар: "Фольклор халыкның тарихын саклый", "җыр аша яшь буын үз мәдәниятен таный".
Завершение этапа: укытучы әйтә: "Әдәбияттагы моңны музыка белән, ә милли хәтерне тарих белән бәйләдек. Димәк, әсәрне тирән аңлау өчен аны башка фәннәр һәм хәзерге тормыш белән дә чагыштырырга кирәк."

6нчы этап. Мөстәкыйль эш һәм дәрәҗәле биремнәр (8 мин)

Этапның максаты: һәр укучының текст анализы күнекмәсен мөстәкыйль тикшерү һәм ОГЭ форматына якынайту.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
2 мин
Укытучы биремнәрне аңлата: "А дәрәҗәсе — тексттан фольклор мотивына мисал табып языгыз. В дәрәҗәсе — бирелгән өзектә лирик герой хисен ике җөмлә белән аңлатыгыз. С дәрәҗәсе — ике әсәрне чагыштырып, 5–6 җөмләдән торган дәлилле җавап языгыз. Үзегезгә туры килгән дәрәҗәне сайлагыз."
Үзләренә туры килгән биремне сайлыйлар һәм эш тәртибен планлаштыралар.
4 мин
Укытучы вакытны билгели, эш битләрен күзәтә һәм кирәк вакытта сорау белән ярдәм итә: "Фикерегезне гомуми сүз белән генә түгел, әсәрдәге конкрет образ яки сүз аша күрсәтегез."
Индивидуаль рәвештә биремне үтиләр. Җавапта тема, дәлил һәм нәтиҗә булуын тикшерәләр.
2 мин
Укытучы җавап үрнәген экранга чыгара һәм "Ике йолдыз һәм теләк" алымын тәкъдим итә: "Иптәшегезнең эшеннән ике уңышлы фикерне билгеләгез һәм бер төзәтү тәкъдим итегез."
Парларда эшләрне алыштыралар, ике көчле ягын һәм бер төзәтү юлын язалар.

Эталон җавап

«Милләткә» һәм «Милли моңнар» әсәрләрен халыкка мәхәббәт темасы берләштерә. Беренче әсәрдә лирик герой халыкка турыдан-туры мөрәҗәгать итә һәм аның язмышына борчыла. Икенче әсәрдә моң халыкның рухи хәтерен белдерә. Ике текстта да фольклор мотивлары милли бердәмлекне күрсәтү өчен кулланыла. Тукай халыкны үткәнне сакларга һәм киләчәк өчен җаваплы булырга чакыра.»
Завершение этапа: укытучы: "Сез мөстәкыйль рәвештә тексттан дәлил таптыгыз һәм аны аңлаттыгыз. Хәзер соңгы нәтиҗәне үзебезнең уку бурычы белән чагыштырып, дәресне йомгаклыйбыз."

7нче этап. Рефлексия һәм өй эше (7 мин)

Этапның максаты: уку нәтиҗәләрен бәяләү, башлангыч проблемага җавап бирү һәм киләсе эшкә юнәлеш бирү.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
3 мин
Укытучы "Чыгыш билеты" алымын тәкъдим итә: "Өч сорауга кыска җавап языгыз: Тукай өчен халык нәрсә ул? Моң нинди мәгънә йөртә? Фольклор мотивы әсәрнең идеясен ничек көчәйтә?"
Һәр укучы өч җавап яза: "халык — рухи бердәмлек", "моң — хәтер", "фольклор мотивы милли фикерне көчәйтә".
2 мин
Укытучы светофор карточкаларын күрсәтә: "Яшел — мин әсәрләрне дәлил белән аңлата алам; сары — өлешчә аңладым; кызыл — миңа өстәмә аңлату кирәк."
Үз аңлавын төсле карточка белән күрсәтәләр һәм кирәк булса, кыенлыкларын атыйлар.
2 мин
Укытучы өй эшен аңлата: "Өй эшен өч дәрәҗәдә тәкъдим итәм. Үз мөмкинлегегезгә карап сайлагыз, ләкин җавапта һәрвакыт текст дәлиле булсын."
Өй эшен язып алалар, үзләренең киләсе адымын билгелиләр.
Завершение этапа: укытучы әйтә: "Бүген без Тукай әсәрләрендә халыкка мәхәббәтнең сүз, моң, хәтер һәм фольклор образлары аша бирелүен ачыкладык. Сезнең уку бурычыгыз үтәлде: сез фикерегезне тексттан дәлилләр белән яклый алдыгыз."

Практик эшне бәяләү критерийлары

  • «5» — бирем тулысынча үтәлгән, ике әсәрнең темасы һәм идеясе дөрес билгеләнгән, кимендә ике текст дәлиле аңлатылган, җавап бәйләнешле һәм хатасыз төзелгән.
  • «4» — төп фикер дөрес ачылган, бер-ике дәлил китерелгән, ләкин дәлилләрнең берсе тулы аңлатылмаган яки чагыштыруда кечкенә төгәлсезлек бар.
  • «3» — әсәрләрнең темасы өлешчә билгеләнгән, бер генә дәлил китерелгән яки ул аңлатылмаган, җавапта бәйләнеш һәм термин куллануда кимчелекләр бар.

Рефлексия

Укучыга сорау
Сорауның максаты
«Бүген сез Тукайның халыкка мәхәббәтен нинди дәлилләр аша аңладыгыз?»
Тексттан дәлил табу һәм автор позициясен аңлау дәрәҗәсен ачыклау.
«Милли моң әсәрдә нинди мәгънә йөртә?»
Моң образының символик мәгънәсен үзләштерүне тикшерү.
«Кайсы биремдә кыенлык туды: дәлил табудамы, аны аңлатудамы, чагыштырудамы?»
Алгоритмның кайсы өлешендә укучыга ярдәм кирәклеген билгеләү.
«Сез бүгенге уку бурычын үтәдегезме? Җавабыгызны бер җөмлә белән дәлилләгез.»
Максатка ирешүне һәм үз-үзеңне бәяләүне формалаштыру.

Укытучының йомгаклау сүзе

"Бүген без Габдулла Тукайның халыкка мәхәббәтен ике әсәрдә төрлечә ачылганын күрдек. «Милләткә» әсәрендә шагыйрь халыкка турыдан-туры эндәшә, ә «Милли моңнар»да моң милли хәтер һәм рух билгесе булып яңгырый. Әдәби җавапта гомуми фикер белән генә чикләнмичә, аны тексттан алынган дәлил белән аңлату мөһим. Киләсе дәрестә без Тукай лирикасында автор позициясенең тел-сурәтләү чаралары аша ничек бирелүен дәвам итеп тикшерербез."

Өй эше

Дәрәҗә
Нәрсә бирергә
Ни өчен
Базовый (мәҗбүри)
«Милләткә» һәм «Милли моңнар» әсәрләре буенча 6–8 җөмләдән торган җавап языгыз: халыкка мәхәббәт темасы кайсы образлар аша ачыла? Кимендә ике текст дәлиле кулланыгыз.
Төп фикерне формалаштыруны, цитатага таянып аңлатуны һәм бәйләнешле язма сөйләмне ныгыта.
Уртача (күтәрүче)
Ике баганалы чагыштыру таблицасы төзегез: беренче баганада «Милләткә», икенчесендә «Милли моңнар». Тема, лирик герой, фольклор мотивы һәм автор хисе буенча кимендә өчәр мисал китерегез.
Ике әсәрне системалы чагыштыруны һәм әдәби терминнарны дөрес куллануны үстерә.
Алга киткән (өстәмә)
«Милли моңнар — халыкның рухи хәтере» дигән фикергә 10–12 җөмләле мини-эссе языгыз. Фикерегезне Тукай әсәрләреннән ике дәлил һәм хәзерге тормыштан бер мисал белән нигезләгез.
Анализ, бәяләү һәм иҗади фикерләүне, ОГЭ төрендәге дәлилле җавап төзү күнекмәсен үстерә.
Контроль сораулар: «Тукайның халыкка мөнәсәбәте кайсы сүзләр һәм образлар аша ачыла?», «Фольклор мотивы дигән төшенчәне ничек аңлатыр идегез?», «Милли моңны ни өчен халык хәтере белән бәйләп була?», «Әдәби фикерне дәлилләү өчен тексттан нинди өлешне сайлар идегез?»

Создайте уникальный план урока по своей теме

  • Любая тема, любой уровень
  • Структура по ФГОС
  • 100% уникальный план урока
  • Цели, ход урока, рефлексия
  • Экспорт в PDF и Word
  • Готово за 1 минуту

Другие темы по татарской литературе для 9 класса

Чем удобны планы уроков Нейрум

  • Готовый план, не набросокЦели, ход урока, планируемые результаты, рефлексия — всё по структуре ФГОС, открыли и пошли вести.
  • План урока или техкартаОдин материал — два формата экспорта в PDF. Скачали то, что нужно завучу.
  • Свой план урока за минутуНе нашли нужный? ИИ-конструктор напишет план урока по вашей теме, классу и типу урока.

Вопросы и ответы

Как скачать план урока «Г. Тукай «Милләткә» («К нации»), «Милли моңнар» («Народные напевы»). Любовь к народу, фольклорные мотивы»?

Зарегистрируйтесь бесплатно — материал сохранится в личном кабинете, откуда его можно скачать как план урока или технологическую карту.

Соответствует ли план урока ФГОС?

Да, структура урока — цели, ход урока, планируемые результаты — построена по ФГОС для 9 класса (татарской литературе).

Можно ли изменить план под свой класс?

Да. После регистрации план урока открывается в конструкторе: этапы и содержание можно отредактировать или перегенерировать.