План урока на тему:

Устное народное творчество

Подтемы: Малые жанры устного народного творчества: загадки, пословицы и поговорки, Проверочная работа «Устное народное творчество»

Татарская литература5 класс62 раздела
Устное народное творчество

Татарская литература · 5 класс · Открытие нового · 45 мин · Подтемы: Малые жанры устного народного творчества: загадки, пословицы и поговорки, Проверочная работа «Устное народное творчество»

Кече фольклор жанрлары: табышмаклар, мәкальләр һәм әйтемнәр

Максатлар һәм бурычлар

  • SMART-максат: дәрес ахырына укучылар табышмак, мәкаль һәм әйтемнең төп үзенчәлекләрен аера, кимендә өч табышмакның җавабын таба, ике мәкальнең мәгънәсен аңлата һәм «Авыз иҗаты» темасы буенча тикшерү эшен критерийлар нигезендә башкара.
  • Табышмак, мәкаль һәм әйтем төшенчәләрен үзләштерү, аларның жанр үзенчәлекләрен атау.
  • Табышмакларны чишү, мәкальләрнең мәгънәсен аңлату һәм аларны тормыштагы хәлләр белән бәйләү.
  • Текстларны чагыштыру, дәлилле җавап бирү, иптәшләренең фикерен тыңлау һәм үз җавабын төзәтү.
  • Туган телгә, халык авыз иҗатына һәм татар халкының рухи мирасына кызыксыну тәрбияләү.

Планлаштырылган нәтиҗәләр

Шәхси нәтиҗәләр

  • Укучы татар халкының авыз иҗатын мәдәни мирас буларак кадерләү кирәклеген аңлый.
  • Үз фикерен тыныч һәм дәлилле белдерүгә, иптәшләренең җавапларына хөрмәт белән карарга омтыла.
  • Тикшерү эшен үтәгәндә җаваплылык һәм үз-үзенә ышаныч күрсәтә.
  • Мәкальләрдә чагылган хезмәт, дуслык, белем һәм намуслылык кыйммәтләрен таный.

Метапредмет нәтиҗәләр

  • Текстны мәгънәви өлешләргә бүлә, төп фикерне ачыклый һәм кирәкле мәгълүматны таба.
  • Жанрларны билгеләү өчен чагыштыру, классификацияләү һәм дәлилләү алымнарын куллана.
  • Парларда һәм төркемнәрдә эшне планлаштыра, вакытны күзәтә һәм нәтиҗәне тикшерә.
  • Үз эшен критерийлар буенча бәяли, хатасын таба һәм төзәтә.
  • Сөйләмдә татар теленең әдәби нормаларын саклап, тулы җөмләләр белән җавап бирә.

Предмет нәтиҗәләр

  • Табышмакның яшерен предметны билгеләр аша тасвирлаганын аңлата.
  • Мәкальнең тәмамланган фикер һәм гыйбрәтле нәтиҗә булуын, әйтемнең образлы сүзтезмә икәнен аера.
  • Бирелгән мисалларны табышмак, мәкаль яки әйтем төренә кертә һәм җавабын дәлилли.
  • Мәкальләрнең мәгънәсен үз сүзләре белән аңлата һәм аларга туры килгән тормышчан мисал китерә.
  • «Авыз иҗаты» темасы буенча тикшерү эшенең биремнәрен мөстәкыйль башкара.

Универсаль уку гамәлләре (УУГ)

Шәхси УУГ

  • Укучы үзенең халык иҗатына мөнәсәбәтен формалаштыра һәм дәрес максатын аңлый.
  • Белемнең көндәлек аралашуда һәм тормыштагы хәлләрне бәяләүдә кирәк булуын аңлый.
  • Үз эшенең нәтиҗәсенә җаваплы карау гадәтен ныгыта.
  • Мәкальләрдәге әхлакый фикерләрне үз тәртибе белән бәйли.

Регулятив УУГ

  • Дәрес башында үз алдына: «жанрларны танырга һәм мәгънәсен аңлатырга өйрәнәм» дигән максат куя.
  • Биремне уку, җавапны формалаштыру һәм тикшерү эзлеклелеген планлаштыра.
  • Таймер һәм критерийлар ярдәмендә үз эшенең вакытын контрольдә тота.
  • Хатасын эталон белән чагыштыра һәм кирәк булса җавабын төзәтә.

Танып-белү УУГ

  • Текстларны билгеләре буенча төркемли һәм жанрлар арасында уртаклык белән аерманы таба.
  • Образлы мәгънәне туры мәгънәдән аера.
  • Мәкальнең төп фикерен дәлилләү өчен тексттан сүзләр һәм гыйбарәләр сайлый.
  • Табышмакның җавабын фаразлый, гипотезасын билгеләр белән раслый.
  • Мәгълүматны таблица, карточка һәм кыска язма рәвешендә тәкъдим итә.

Коммуникатив УУГ

  • Парларда фикер алышканда чират белән сөйли һәм иптәшен бүлдерми.
  • Үз җавабына дәлил китерә һәм башка җавапларны хөрмәт белән бәяли.
  • Төркемдә рольләрне бүлешә: укучы, язучы, вакыт сакчысы һәм чыгыш ясаучы.
  • Аңлашылмаган урын буенча сорау бирә һәм уртак карарга килә.

Укытучының дәрескә әзерлеге

  • Табышмаклар, мәкальләр һәм әйтемнәр язылган өч төрле карточка җыелмасын әзерләргә: һәр укучыга бер карточкадан, 25 данә.
  • Төркемнәр өчен жанр билгеләре язылган өч зур плакат һәм магнитлар әзерләргә.
  • Экранга дәрес темасын, максатны, өч жанрның кыска схемасын һәм тикшерү критерийларын чыгарырга.
  • Һәр укучыга тикшерү эше бланкы һәм үзбәя таблицасы бастырырга.
  • Төркемнәр өчен А3 кәгазе, фломастерлар, стикерлар һәм таймер әзерләргә.
  • Тактага «Табышмак — ?», «Мәкаль — ?», «Әйтем — ?» дигән терәк схеманы язып куярга.
  • Тикшерү эшеннән соң үзара тикшерү өчен җаваплар эталонын аерым биттә әзерләргә.
  • Проектор, ноутбук, интерактив такта һәм кыска аудиоязма өчен колонкалар әзерләргә.

Дәрес барышы

1 нче этап. Оештыру һәм мотивация (4 мин)

Этапның максаты: укучыларны дәрес эшенә җәлеп итү, халык авыз иҗатына кызыксыну уяту һәм проблемалы сорау кую.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
1 мин
Укытучы елмаеп каршы ала: "Исәнмесез, укучылар! Бүген без сүзләрнең яшерен мәгънәсен эзләрбез, тапкырлыкны сынап карарбыз. Дәфтәрләрегезне, каләмнәрегезне әзерләгез. Эш барышында бер-берегезгә ярдәм итегез, ләкин җавапны дәлилләргә онытмагыз."
Укучылар сәламләшә, дәрес кирәк-яракларын әзерли, игътибарларын тактага юнәлтә.
3 мин
Укытучы экранга табышмак чыгара: "Үзе түгәрәк, үзе кызыл, агач башында үсә. Бу нәрсә?" Аннары сорый: "Без бу текстны нинди жанр дип атыйбыз? Аның җавабы нәрсә? Бүгенге дәрестә нинди серләрне ачарбыз?"
Укучылар табышмакны укый, җавап бирә: "Алма"; фаразлый: "Бу — табышмак. Без табышмак, мәкаль һәм әйтемнәрне өйрәнербез".
Этапны тәмамлау: укытучы йомгак ясый: "Без дәрескә әзер. Бүген без өч кече жанрны танып, аларның мәгънәсен аңларга һәм белемнәребезне тикшерү эшендә күрсәтергә тиеш булабыз."

2 нче этап. Белемнәрне актуальләштерү (6 мин)

Этапның максаты: укучыларның авыз иҗаты һәм өйрәнелгән жанрлар турында башлангыч белемнәрен ачыклау.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
2 мин
Укытучы «Беләм — Беләсем килә» алымын тәкъдим итә: "Тактадагы беренче баганага авыз иҗаты турында белгәннәрегезне языгыз. Икенче баганага бүген белергә теләгән соравыгызны языгыз. Бер минут уйлагыз, аннары парда фикер алышыгыз."
Укучылар стикерларга берәр белгәннәрен һәм бер сорауларын яза, парда укый.
4 мин
Укытучы сораулар бирә: "Авыз иҗаты әсәрләрен кем иҗат иткән? Алар ничек сакланып калган? Нинди жанрларны беләсез?" Җавапларны тактага кластер итеп терки: җыр, әкият, бәет, табышмак, мәкаль, әйтем.
Укучылар җавап бирә: "Аларны халык иҗат иткән"; "Авыздан-авызга күчеп сакланган"; белгән жанрларын атый һәм кластерга өсти.
Этапны тәмамлау: укытучы әйтә: "Без авыз иҗатының халык тарафыннан тудырылганын һәм буыннан-буынга күчкәнен искә төшердек. Хәзер өч жанрның кайсы билгеләре белән аерылганын ачыкларбыз."

3 нче этап. Проблеманы ачыклау һәм максат кую (5 мин)

Посмотрите план целиком

Зарегистрируйтесь — и откройте план урока по этой теме полностью: цели, ход урока и рефлексия по ФГОС.

Этапның максаты: жанрларны аеру өчен кирәкле билгеләрне укучылар белән бергә формалаштыру.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
2 мин
Укытучы өч текстны экранга чыгара: "Күп белсәң — күп күрерсең"; "Авызы юк, теше бар"; "Борын салындыру". Сорау бирә: "Бу өч текстның кайсысы бер үк жанрга керә? Ни өчен аларны бер кагыйдә белән аңлатып булмый?"
Укучылар текстларны укый, фаразлый: "Беренчесе мәкаль, икенчесе табышмак, өченчесе әйтем"; үз фикерләрен дәлилли.
3 мин
Укытучы: "Димәк, бүгенге проблемалы сорау: табышмакны, мәкальне һәм әйтемне нинди билгеләр буенча аерырга? Дәрес ахырына бу сорауга тулы җавап бирербез. Максатны дәфтәргә кыскача языгыз."
Укучылар максатны формалаштыра: "Табышмак, мәкаль һәм әйтемнең билгеләрен өйрәнергә, мисалларны аерырга һәм мәгънәләрен аңлатырга."
Этапны тәмамлау: укытучы әйтә: "Максат ачык: без һәр жанрга хас билгеләрне табарбыз, аларны мисалларда сынап карарбыз һәм соңыннан мөстәкыйль тикшерү эше башкарырбыз."

4 нче этап. Яңа белемне ачу (10 мин)

Этапның максаты: табышмак, мәкаль һәм әйтемнең жанр үзенчәлекләрен мисаллар аша ачу.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
4 мин
Укытучы өч төркемгә карточкалар тарата һәм әйтә: "Карточкадагы текстларны укыгыз. Аларны билгеләре буенча өч төркемгә урнаштырыгыз. Сезгә 2 минут бирелә. Аннары һәр төркем бер мисалны укып, ни өчен шулай урнаштырганын аңлата."
Укучылар карточкаларны укый, текстларны өч төркемгә аера, җавапларын дәлилли. Мисаллар: "Кечкенә генә йорт, эче тулы йомгак"; "Иң татлы тел — туган тел"; "Төсе китү".
3 мин
Укытучы тактада схема төзи: "Табышмак — яшерен предметны билгеләр ярдәмендә таптыручы жанр; мәкаль — тәмамланган, гыйбрәтле фикер; әйтем — образлы, күчерелмә мәгънәле сүзтезмә." Сораулар бирә: "Табышмакта нәрсә яшерелә? Мәкаль нәрсәгә өйрәтә? Әйтемне җөмләдә ничек кулланырга?"
Укучылар схеманы дәфтәргә күчерә, җавап бирә: "Предмет яки күренеш яшерелә"; "Мәкаль киңәш һәм нәтиҗә бирә"; "Әйтемне сөйләм эчендә образлы мәгънәдә кулланырга кирәк".
3 мин
Укытучы җөмләләрне экранга чыгара: "Дустың булса — сереңне әйт", "Күз ачып йомганчы", "Ике туган су коена". "Һәр мисалның жанрын атагыз һәм бер җөмлә белән аңлатыгыз", — ди.
Укучылар җавап бирә: "Беренчесе мәкаль, чөнки киңәш бирә"; "Икенчесе әйтем, чөнки бик тиз дигән мәгънәдә"; "Өченчесе табышмак, җавабы — керфекләр".

Дәфтәргә язу

Укучылар түбәндәге терәк схеманы язалар: "Табышмак — сорау яки яшерен тасвирлау; җавабы була. Мәкаль — тәмамланган фикер, киңәш, гыйбрәт. Әйтем — образлы мәгънәле тотрыклы сүзтезмә, үзе генә тулы нәтиҗә белдерми."
Этапны тәмамлау: укытучы әйтә: "Без өч жанрның төп билгеләрен ачтык. Хәзер белемне уен рәвешендә ныгытабыз һәм һәр җавапны билгесе белән яклыйбыз."

5 нче этап. Беренчел ныгыту. «Жанрны тап» уены (6 мин)

Этапның максаты: яңа төшенчәләрне төркемләп куллану һәм образлы мәгънәне аңлау.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
3 мин
Укытучы һәр парга дүрт карточка бирә: "Эш беткәч уйнарга ярый"; "Кара карга карга кунган"; "Җиң сызгану"; "Кат-кат туныйсың, ерак китәсең". "Карточкаларны жанрларга бүлегез һәм берсенең мәгънәсен аңлатыгыз", — ди.
Парлар карточкаларны аера: мәкаль, табышмак, әйтем. Җавапларын дәфтәргә язалар, бер мисалны телдән дәлиллиләр.
3 мин
Укытучы «Подумай — парда фикер алыш — уртаклаш» алымын куллана: "Кайсы текст сезгә иң җиңел һәм иң катлаулы булды? Ни өчен?" Дөрес җавапларны тактадагы өч баганага урнаштыра.
Укучылар башта мөстәкыйль уйлый, аннары парда фикер алыша, җавап бирә: "Табышмакта предмет билгеләре бирелә; әйтемнең мәгънәсе туры түгел".
Этапны тәмамлау: укытучы йомгаклый: "Жанрны атау гына җитми, аны дәлилләргә дә кирәк. Хәзер һәрберегез үзенең белемнәрен мөстәкыйль тикшерү эшендә күрсәтәчәк."

6 нчы этап. Мөстәкыйль тикшерү эше һәм үзара тикшерү (10 мин)

Этапның максаты: укучыларның табышмак, мәкаль һәм әйтемнәрне тану, аңлату һәм куллану күнекмәләрен тикшерү.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
7 мин
Укытучы бланклар тарата: "Тикшерү эше мөстәкыйль башкарыла. 1 нче биремдә жанрны билгеләгез; 2 нче биремдә табышмакларга җавап табыгыз; 3 нче биремдә мәкальләрнең мәгънәсен аңлатыгыз; 4 нче биремдә бирелгән тормыш хәленә туры килгән мәкальне сайлагыз. Башта барлык биремнәрне укыгыз, аннары эшне башкарыгыз."
Укучылар бланктагы биремнәрне мөстәкыйль үти, җавапларын тулы җөмләләр белән яза. Үрнәк: "Күп укыган күп белә" — мәкаль, чөнки гыйбрәтле фикер бирә.
3 мин
Укытучы җаваплар эталонын экранга чыгара: "Эшегезне иптәшегез белән алышыгыз. Һәр дөрес җавапка бер балл куегыз, аңлату биреме өчен җавапның дәлилен дә тикшерегез. Хатаны кызыл түгел, яшел сызык белән билгеләгез."
Укучылар эшләрен парда алыша, эталон белән чагыштыра, баллар саный, бер хатасын төзәтә һәм иптәшенә конкрет киңәш яза.

Тикшерү эшенең эчтәлеге

  • 1 нче бирем: «Агач башында йомры туп — кышын да ул төшми»; «Белем — нур, наданлык — хур»; «Авыз еру» текстларының жанрын билгеләргә.
  • 2 нче бирем: «Ике туган бер-берсен күрми» һәм «Көн-төн йөри, эзләре юк» табышмакларының җавапларын язарга.
  • 3 нче бирем: «Тырышкан табар, ташка кадак кагар» мәкаленең мәгънәсен үз сүзләрең белән аңлатырга.
  • 4 нче бирем: Дустыңа авыр биремне үтәргә ярдәм иткәндә туры килгән мәкальне сайларга һәм ни өчен сайлавыңны язарга.
Этапны тәмамлау: укытучы әйтә: "Тикшерү эшендә сез жанрларны танып кына калмадыгыз, аларның мәгънәсен дә аңлаттыгыз. Хәзер нәтиҗәләрне үзебез бәяләрбез һәм дәрес башындагы проблемалы сорауга җавап кайтарырбыз."

7 нче этап. Рефлексия һәм өй эше (4 мин)

Этапның максаты: укучыларның өйрәнгәннәрен гомумиләштерү, үз-үзләрен бәяләү һәм өй эшен аңлату.
Вакыт
Укытучының эшчәнлеге
Укучыларның эшчәнлеге
2 мин
Укытучы «Чыгарылыш билеты» алымын тәкъдим итә: "Стикерга өч җөмләне тәмамлагыз: «Мин бүген белдем...», «Миңа авыр булды...», «Мин тормышта куллана алам...»"
Укучылар стикерларга җавап яза, тактадагы «Белдем» өлешенә беркетә.
2 мин
Укытучы сорый: "Табышмак, мәкаль һәм әйтемне бер җөмләдә ничек аерырсыз? Өй эшен сайлап алыгыз: мәҗбүри өлешне барыгыз да эшли, өстәмә өлешләр теләк буенча."
Укучылар җавап бирә: "Табышмакның җавабы була, мәкаль нәтиҗә һәм киңәш бирә, әйтем образлы сүзтезмә була"; өй эшен язып ала.

Практик эшне бәяләү критерийлары

  • «5» билгесе — тикшерү эшенең барлык биремнәре дөрес үтәлгән, жанрлар дөрес билгеләнгән, табышмак җаваплары табылган һәм мәкаль мәгънәсе тулы, дәлилле аңлатылган.
  • «4» билгесе — биремнәрнең күпчелеге дөрес үтәлгән, бер жанрны билгеләүдә яки мәкаль мәгънәсен аңлатуда кечкенә хата бар, ләкин төп төшенчәләр үзләштерелгән.
  • «3» билгесе — табышмак, мәкаль һәм әйтемнең кимендә икесен аера, әмма җавапларда төгәлсезлекләр һәм дәлил җитмәү очрый; эшнең яртысыннан күбрәге үтәлгән.
  • «2» билгесе — жанрларны аеруда җитди кыенлыклар бар, биремнәрнең яртысыннан азы үтәлгән; укытучы ярдәме белән кабат эшләү кирәк.

Рефлексия

Укучыга сорау
Сорауның максаты
"Табышмак, мәкаль һәм әйтемне нинди билгеләр буенча аерасыз?"
Төп төшенчәләрнең аңлану дәрәҗәсен ачыклау.
"Кайсы бирем сезгә иң авыр булды һәм ни өчен?"
Жанрны тануда һәм мәгънәне аңлатудагы кыенлык нокталарын табу.
"Бүгенге кайсы мәкальне тормышта кулланырга мөмкин? Мисал китерегез."
Белемне тормышчан ситуациягә күчерүне бәяләү.
"Үз эшегезне бүгенге максат белән чагыштырганда, нәрсә булдыра аласыз?"
Укучының үзбәясен һәм алга таба эш юнәлешен билгеләү.

Укытучының йомгаклау сүзе

"Бүген без халык авыз иҗатының өч матур жанры белән таныштык. Табышмак безне уйларга һәм билгеләр буенча җавап эзләргә өйрәтә, мәкаль тормыш тәҗрибәсен һәм гыйбрәтле фикерне саклый, ә әйтем сөйләмебезне образлы итә. Иң мөһиме — жанрны атау гына түгел, үз җавабыңны дәлилләү. Киләсе дәрестә без халык иҗатының башка жанрларына мөрәҗәгать итәрбез һәм аларның тел-сурәтләү мөмкинлекләрен өйрәнербез."

Өй эше

Дәрәҗә
Нәрсә бирергә
Ни өчен
Базовый (мәҗбүри)
Табышмак, мәкаль һәм әйтемгә икешәр мисал табып язарга; һәр мисалның жанрын бер җөмлә белән дәлилләргә.
Өч жанрның билгеләрен ныгыта; тикшергәндә жанр атамасына һәм дәлилнең төгәллегенә игътибар итәргә.
Уртача (күтәрүче)
Өч табышмак төзергә һәм аларның җавапларын язмаска; ике мәкальнең мәгънәсен үз сүзләрең белән аңлатырга.
Иҗади фикерләүне, тасвирлау һәм мәгънә ачу күнекмәләрен үстерә; табышмактагы билгеләрнең ачык булуын тикшерергә.
Алга киткән (өстәмә)
Гаиләдә яки өлкән туганнардан ишетелгән биш мәкаль яисә әйтемне язып алырга, аларның кайсы очракта кулланылуын күрсәткән кечкенә диалог төзергә.
Фольклорны гаилә тәҗрибәсе белән бәйли, мәкаль һәм әйтемнең сөйләмдә кулланылышын күрсәтә; диалогның мәгънәгә туры килүен тикшерергә.
Чыгып киткәнче контроль сораулар: «Табышмакның төп билгесе нәрсә?», «Мәкаль белән әйтемнең төп аермасы нинди?», «Бүген өйрәнгән бер мәкальне әйтегез һәм аның мәгънәсен аңлатыгыз».

Создайте уникальный план урока по своей теме

  • Любая тема, любой уровень
  • Структура по ФГОС
  • 100% уникальный план урока
  • Цели, ход урока, рефлексия
  • Экспорт в PDF и Word
  • Готово за 1 минуту

Чем удобны планы уроков Нейрум

  • Готовый план, не набросокЦели, ход урока, планируемые результаты, рефлексия — всё по структуре ФГОС, открыли и пошли вести.
  • План урока или техкартаОдин материал — два формата экспорта в PDF. Скачали то, что нужно завучу.
  • Свой план урока за минутуНе нашли нужный? ИИ-конструктор напишет план урока по вашей теме, классу и типу урока.

Вопросы и ответы

Как скачать план урока «Малые жанры устного народного творчества: загадки, пословицы и поговорки; Проверочная работа «Устное народное творчество»»?

Зарегистрируйтесь бесплатно — материал сохранится в личном кабинете, откуда его можно скачать как план урока или технологическую карту.

Соответствует ли план урока ФГОС?

Да, структура урока — цели, ход урока, планируемые результаты — построена по ФГОС для 5 класса (татарской литературе).

Можно ли изменить план под свой класс?

Да. После регистрации план урока открывается в конструкторе: этапы и содержание можно отредактировать или перегенерировать.