«Йеха буьйсанаш» роман. ДанчIа
Целаш а, декъаш а
- Урокан чаккхенгахь дешархоша романо тематика, конфликт а, гIуллакхаш а тIехьарчу анализца билгалдаккха, авторийн ойла а, произведенин къайла а 3–4 аргументца дIайазда.
- Дешархоша романо сюжетан а, персонажийн а, художественни деталийн а анализ яха, текстера цитаташца шера довза.
- Дешархоша шайн ойла парно дIахIоттае, дешнашца гIуллакх дIадахьа, хьайоьллачу гIуллакхан гIалаташ лаха.
- Литература, истори, обществознани а юкъара юкъаметтигаш билгалйаха, романо кхолларалла а, халкъан дахар а юкъара юкъаметтигашка тергаме хила.
- Цхьаьнакхетарца, цхьаьна кхоллараллин болхца а, рефлексица а дешархошна шайн гIуллакх талла а, кхиор а.
- SMART-цель: урокан 45 минуста дешархоша романо кхин цхьа эпизод анализ йина, тематикин тезис а, шозза цитаташца дIахьокха аргументаци а хьокхур ю.
Плануьйцуш долу декъаш
Личностни
- Дешархоша къоман литературин а, историин а кхолларалла лелорна безам а, ларам а дIакхолла.
- Романан къахьоьгуш долу адамийн гергаралла, хьаналла, къинхьегам а, масъулин а кхолламашка тIера шайн гIуллакхашна бахьан а лаха.
- Шайн ойла хьайоьллина дIахьокха, кхечеран карарчу ойлаца ларамца юкъаметтиг леладаха.
Метапредметни
- Текстера кхолламийн маьIна, конфликт а, авторийн позици а лаха.
- Цитаташ талла, тезисца юкъаметтиг йина, шайн гIуллакх аргументца дIахьокха.
- Цхьаьна болх бан, хьехархочун а, дечарша а хаттарш леладаха, кхетам болх.
- Шайн гIуллакх планировать, къасторан критерешца талла, гIалаташ тIекхочо.
Предметни
- Романо сюжетан кхолламаш, персонажаш а, конфликт а шера дIабахьа.
- Эпизодан композици, художественни деталь а, авторийн ойла а тIера талла.
- Текстера цитаташца литературни анализан тезис дIахIоттае.
- Произведенин тематика а, гIуллакхан маьIна а, къоман историца юкъара юкъаметтигаш а дIахьокха.
Универсальни дешаран гIуллакхаш
Личностни УУД
- Шайн кхетам а, къоман культурин ларам а хьайоьлла дIа-хьа.
- Произведенин къайлаца юкъаметтиг йина шайн хьалха лелочу белхан маьIна кхета.
- Кхечеран ойла эшна тIера дицлелларан меттиг даржаярца дIабаьхна.
Регулятивни УУД
- Урокан кхоллараллин муьлхха а декъан хьалха маьIна а, къасторан критереш а билгалдаккха.
- Цхьаьнакхетарца болх бан план хила, урхалла дIабахьа.
- Шайн жопаш самоконтрольца талла, гIалаташ коррекци йина.
Познавательни УУД
- Романо эпизодаш юкъара юкъаметтигаш а, бахьанаш а, чаккхенаш а лаха.
- Текстера цхьаьна дIадаьхьна факт, художественни деталь, авторийн ойла къастайаккха.
- Ментальни карта а, тезисан схема а хьалха хIотто.
Коммуникативни УУД
- Цхьаьна а, шиъшица а болх бан, ролаш дIакъаста.
- Шайн ойла гIуллакхца а, цитатаца а дIахьокха.
- Хаттарш дIахIотто, кхечеран жопаш лакхахьарца тIехьара жоп дIакхайкха.
Хьехархочун урокана кхоллам
- Романо таллинна юкъа эпизодан оттигаш а, персонажийн гIуллакхаш а, цитатийн гIуллакхаш а долу карточкаш — 15 экземпляр.
- Шиъшица болх бан 8 карточка: тезис, цитата, кхолламийн маьIна дIабахьа.
- Кхоллараллин группашна 4 ватман, маркериш, стикераш а, таймер а.
- Доскахь тема, проблемни хаттар, анализан схема: «Эпизод — деталь — цитата — чаккхен» дIаязйина.
- Проекторехь романо контекст, автор, историин фон дIахIотточу 3 экранан материал.
- Физкультминуткина 1 минутан таймер, классан юкъахь ерриг а дIалаьцна хьайоьлла гIуллакхашна меттиг.
- Рефлекси деча дешархошна стикераш, «Светофор» карточкаш а, чыгIан билеташ а — харцагахь цхьаъ.
- Домашни белхан инструкци таблицехь дIаязйина, дешархочунна шайн юкъара дешнашца дIадийна.
Урокан хьелаш
Этап 1. ДIахIоттадар а, мотиваци а (3 мин)
Цель этапан: класс урокан гIуллакхе дIаен, произведенин проблеман тергаме хила.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
1 мин | Хьехархочо доьху: "Салам, берринашка. Тетрадеш, ручкаш а, романо текст а хьалха хьайоьлла дIахIоттаде. БугIуш долу урокан тема доскахь ю. ДIаеша, кхета шуна хIунда «Йеха буьйсанаш» яц?" | Дешархоша тема дIаеш, шайн хьалха болу кхетамаш дIахьокха: "Буьйса — хьалха кхоллараллин, историин а, адамийн а хьал". |
2 мин | Хьехархочо «Проблемни хаттар» леладе: "Буьйса романо юкъахь гена болу заманан символ юй? Я адаман дилахь хиллачу хьолан символ юй? Урокан чаккхенгахь шун жоп цитаташца дIахьокхура шуна лаьа." | Дешархоша шайн гIуллакхца хьалха болу гипотезаш дIахьокха, дIаязйо: "Буьйса — кхетамца, хьолца, хьалхалера хьалца юкъаметтиг". |
Завершение этапа: хьехархочо дIахьокха: "Тема хьалха хьайоьлла. ХIинца тхо романо юкъахь хила деза хьалхара кхетамаш дIадерзо, цуьнан хьал а, конфликт а талла. ДIайоьду актуализацехь."
Этап 2. Актуализаци (5 мин)
Цель этапан: романо хьалха хьайоьлла сюжетан а, персонажийн а кхетамаш тIехьатоьхна, анализана гIо деш йолу информаци дIакхолла.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
3 мин | Хьехархочо «Подумай — шиъшица талла — дIахьокха» приём леладе: "ХIинца 30 секунд шайн дIаеша а, шайн тетрадера романо хьалхара хьолаш, персонажаш, конфликтан белгало дIаязде. Шун шиъшица 1 минутан юкъахь хьалхе хиларш юкъара къаста." | Дешархоша индивидуальни дIаяздар дечу хьолехь, кхин шиъшица юкъаметтигаш дIакъастайо, цхьа къастам классе дIахьокха. |
2 мин | Хьехархочо хаттарш дIахIотто: "Мелхо романо юкъахь къасто деза конфликт? Муьлхха деталь шун ойлангахь чIогIа йогIу?" | Дешархоша жопаш дIахьокха: "Адам а, заман а юкъара конфликт"; "Йеха буьйсанаш — хьал а, тIом а, синтеман а билгало". |
Завершение этапа: хьехархочо элира: "Тхо сюжетан хьал дIахьокхина, амма кхетамаш тIакхочуш ду. ХIинца проблеман хьал а, урокан къасторан а дIахIотто деза."
Этап 3. Проблема а, целеполагани а (4 мин)
Цель этапан: дешархоша урокан цель шайн гIуллакхца дIахIотто, анализан критереш къаста.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
2 мин | Хьехархочо доскахь дIахIотто: «Автор оцу буьйсанехь хIун хьойаца дIахьокха?». "Жоп хьокхуьйла цхьаьна сюжет дIааладелаш, амма цитата, деталь а, шайн кхетам а юкъадехар деза." | Дешархоша жопан план дIахIотто: 1) эпизод; 2) деталь; 3) цитата; 4) авторийн ойла; 5) чаккхен. |
2 мин | Хьехархочо критереш дIаеш: "Критереш хила деза шиъ: цитатан терго а, аргументацин шералла а. Группан жопан чаккхенгахь шун шайн жоп ю — авторийн позици." | Дешархоша урокан целе дIакхета, критереш тетрадера дIаяздо, группашка ролаш къаста: дIеша, цитата лаха, секретар, докладчик. |
Посмотрите план целиком
Зарегистрируйтесь — и откройте план урока по этой теме полностью: цели, ход урока и рефлексия по ФГОС.
Завершение этапа: хьехархочо элира: "Цхьаьна тхо хьалха хьайоьлла планца болх бина. ХIинца текстера факташ а, цитаташ а лаха."
Этап 4. Новой кхетаман кхолларалла (10 мин)
Цель этапан: эпизодан анализца романо тематика, конфликт а, авторийн позици а дIакхолла.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
6 мин | Хьехархочо 4 группина текстин оттигаш дIакхочо: "Группан юкъахь шун карточкахь эпизод ю. Шун гIуллакх — хьалхара хIуманаш къаста, геройшна хьалха хиларш лаха, цхьана цитата а къаста. Цитата кхолламийн маьIна дIахьокхуш хила еза." | Группаш эпизодаш дIаеша, карточкахь таблица толлу: «ХIун хилла? — ХIунда хилла? — Муьлха деталь? — Цитата?». Аргументехь хьалха хиларш къастайо. |
4 мин | Хьехархочо группашка гIо деш хаттарш до: "Геройн гIуллакх хIун дIахьокха? Автор хьалхара хьолан тIаьхье хIун дIахьокха? Буьйсанан символ юкъаметтигашца хIун дечу?" Хьехархочо доскахь жопан къастам дIаяздо. | Группаш шайн жоп докладчикца дIахьокха. Кхечеран группаш ши хаттар дIахIотто, аргументан шералла талла. |
ДIаяздар тетрадера
- Эпизодан анализан схема: хьол — персонажийн гIуллакх — художественни деталь — цитата — чаккхен.
- Тезис: «Романо юкъахь буьйса хьолан символ хила тарло, ткъа хьалхара хьолаш адамийн шайн кхолламца юкъаметтигашца дIахьокха».
Завершение этапа: хьехархочо элира: "Группийн жопашкахь хьажа, цхьана детальца цхьана маьIна дIахьокху. ХIинца шайн кхетамаш практикин гIуллакхехь тIехьатоьхна."
Этап 5. Физкультминутка (2 мин)
Цель этапан: эмоциональни а физически а кхайкхам бахьанца дуьйцуш долу болх кхин дIахьажа.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
2 мин | Хьехархочо элира: "Кхин цхьа болх деча хьалха, дIахIоттаде. Хьалха ши пхьа, гIуллакхан йоза хьалха, йисте дIа-хьа хьажа. ХIинца дIатIе тетрадеш, ши къамелан тIаьхье дIахьокха. Кхин дехар: хьоьгуш долу хьол шайн дешнашца дIаал." | Дешархоша гIуллакхаш дечу юкъахь хьайоьлла, къамелан гIуллакх дечуьйла: "Хьол — адамийн дилахь долу къахьо". Класс кхин болхе дIаен. |
Завершение этапа: хьехархочо дIахьокха: "Делера, тхо тIехьатоьхна, хIинца шиъшица кхоллараллин жоп дIахIотто."
Этап 6. Шиъшица а, цхьаьна а тIехьатоьхор (8 мин)
Цель этапан: текстин анализан алгоритм индивидуальни а, коммуникативни а гIуллакхехь леладе.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
3 мин | Хьехархочо шиъшица карточкаш дIакхочо: "Цхьана шиъшица шун гIуллакх — шайн эпизодан юкъара цхьа проблемни тезис дIахIотто, кхин шиъшица — къастамца аргументаци йина, цхьана цитатаца дIахьокха." | Шиъшица тезис дIахIотто, текстера цитата лаха, цхьаьна жоп дIахьокха. |
3 мин | Хьехархочо 2–3 шиъшина деха: "Тезис хьокхуш, шун жопца хIунда кхета, дIахьокха. Цитата цхьаьна маьIнаца юкъадеха." | Шиъшица доклад дIаоьшу: "Тезис... Цитата... Цуьнан маьIна..." Кхечеран дешархоша къасторан критерешца талла. |
2 мин | Хьехархочо «Шозза а, цхьа дехар» формулаца гIо йо: "Хьоьгахь шозза цхьа кхетам дIахьокха, а дехар — хIун кхин лаха деза?" | Дешархоша ши кхолламийн доза дIахьокха, цхьа хаттар дIахIотто. |
Эталонан дIахьокхар
Цхьа эпизод талларна эталон: 1) Эпизодан хьол дIааладеха. 2) Геройн гIуллакхаш а, дилахь хиларш а къаста. 3) Текстера хьалха хиларш дIахьокхучу цитатан хьокха. 4) Цитатан маьIна дIааладеха. 5) Чаккхенехь авторийн ойлаца юкъаметтиг дIахьокха. Жопан формула: «Тезис, ткъа текстера цитата, цуьнан таллам, чаккхен».
Завершение этапа: хьехархочо элира: "Шиъшица болхца тхо аргументаци дIахIотто хьайоьллина. ХIинца шайн кхетам индивидуальни гIуллакхца проверка йина дIахьокха."
Этап 7. Индивидуальни гIуллакх а, самопроверка а (8 мин)
Цель этапан: шайн гIуллакх талла, романо анализан кхетам индивидуальни хьалехь билгалдаккха.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
5 мин | Хьехархочо дIаеш: "ХIинца индивидуальни белхе хьажа. ДIаязде 5–6 предложенехь жоп: «Романо юкъахь «йеха буьйса» символаца хIун дIахьокха?». Цхьа тезис, ши аргумент, цхьа цитата, чаккхен юкъадеха." | Дешархоша индивидуальни жоп дIаяздо, цитатан тIаьхьа авторийн ойла дIахьокха. |
3 мин | Хьехархочо эталонан критереш дIакхайкха: "Тезис — 1 балл, ши аргумент — 2 балл, цитатаца юкъаметтиг — 1 балл, шера дIахьокхар — 1 балл. Шайн белхаш шайн а, шиъшина а талла." | Дешархоша жопаш критерешца самопроверка йо, шиъшица «Две звезды и пожелание» приёмца ши гIуллакх дIахьокха. |
Завершение этапа: хьехархочо дIахьокха: "Болх хьалха а, критерешца таллам а дича, тхо романо къайла тIехьатоьхна. ХIинца урокан маьIна дIахьокха, шайн гIалаташ а, кхетамаш а билгалде."
Этап 8. Рефлекси а, домехьар а (5 мин)
Цель этапан: урокан чаккхенан кхетамаш шера дIааладеха, хьалха хьайоьлла проблеман жоп дIахьокха, домехьар дIакхета.
Время | Действие учителя | Действие учеников |
|---|---|---|
3 мин | Хьехархочо «Светофор» а, «ЧыгIан билет» а леладе: "Зелёный — шун кхетам чIогIа; жёлтый — цхьа хаттар хьалахь; красный — цхьа декъан гIо оьшу. ЧыгIан билетехь жоп де: «БугIуш суна тIера хIун кхета?» а, «Мичахь кхин гIо оьшу?» а." | Дешархоша карточка лакхахьо, чыгIан билет дIаяздо: «Буьйса — хьолан символ», «Цитата дIа-хьа талла кхин гIо оьшу». |
2 мин | Хьехархочо домехьар дIаеш: "Базовий белхехь 4–5 хаттарца романо эпизодан анализ йе. Средни белхехь персонажан гIуллакх а, авторийн позици а дIахьокха. Продвинутехь романо символика историин контекстца юкъаметтиг йе." | Дешархоша домехьар дIакхета, шайн эшаран уровень къаста, тетрадера дIаязде. |
Практически белхан къасторан критереш
- «5» — тезис шера дIахIоттийна, ши аргумент а, текстера ши цитата а кхолламийн маьIнаца хьокхина, авторийн позици дIахьокхина, белхан йоза а, структура а тIехь.
- «4» — тезис а, цхьана-ши аргумент а хила, цитатан маьIна тIехьатохьа, амма анализехь цхьа гIалат хила тарло.
- «3» — романо тема къастайина, амма аргументаци къона, цитата йоккха маьIнаца юкъадехна яц, жопан структура чIогIа яц.
Рефлекси
Хаттар дешархочунна | Хаттаран маьIна хьехархочунна |
|---|---|
«БугIуш суна «йеха буьйса» символаца хIун дIахьокху кхета?» | Романо центральни символан кхетам билгалдаккха. |
«Муьлха цитата шун тезисан аргумент хиларе гIо дина?» | Текстера аргументан чIогIалла а, цитатан лелор а талла. |
«Мичахь шун анализан гIалат хилла я гIо оьшу?» | Кхетаман а, алгоритман а точкаш билгалйаха. |
«Шиъшица болх бан шун жопан кхолларалле хIун гIо дина?» | Сотрудничествин а, коммуникативни гIуллакхан а маьIна кхета. |
Хьехархочун чаккхенан дешнаш
"БугIуш тхо романо цхьана эпизодан гIуллакхца кхолламийн маьIна дIахьокхуш хиларе кхочуш хилла. Шун хьалхара жопашкахь чIогIа хьайоьлла: цитата шайн ойлан дIахьокхуш йолу аргумент хила еза. ХIунда буьйса романо символ хила тарло — цу хаттаран жоп шуна текстин кхин эпизодаш талла гIо дина. Кхин урокехь тхо персонажийн кхоллам а, авторийн художественни метод а кхин тIехьатоьхур ду."
Домехьар
Даража | ХIун деза дIадаккха | Мичарна гIо дина |
|---|---|---|
Базовий (дIадерзош) | Романо дIааладьечу эпизодехь 4–5 хаттарца анализ йе: хьол, персонаж, конфликт, деталь, чаккхен. Цхьана цитатаца шайн жоп дIахьокха. | Сюжетан а, персонажийн а кхетамаш тIехьатоьхна; хьехархочо хьажа деза цитата маьIнаца юкъаяккха хилар. |
Средни (кхиамечу) | Романо «йеха буьйса» символика дIахьокхуш 8–10 предложени дIаязде; ши цитатаца тезис дIахьокха. | Символика а, авторийн позици а, аргументаци а кхио; хьажа деза жопан логикаца дIахьокха. |
Продвинут (юкъадерзош) | Романо хьолашца къоман историин я обществан хьолан юкъаметтигаш дIахьокхуш мини-эссе дIаязде, 12–15 предложени, 3 цитатаца. | Литература а, истори а, обществознани а юкъара юкъаметтигаш анализ йе; хьажа деза шайн ойла мустагIа хилар. |
ДIадекъашкахь къасторан хаттарш: «Романо хьалхара конфликт муьлха ю?», «Муьлха деталь кхолламийн маьIна дIахьокха?», «Цитатаца авторийн позици хIун дIахьокха?», «Шайн жопан хьалха хиларш хIун ду?"
