Бу эш битендә Мәүлә Колый хикмәтләренең темаларын, әхлакый фикерләрен һәм сәнгатьчә үзенчәлекләрен ачыклаячакбыз.
4 ПРОПУСК · 1 БАЛЛ
1. «Хикмәт» төшенчәсенең мәгънәсен билгелә
Җөмләләрдәге пропускларны тутырыгыз.
Мәүлә Колый әсәрләренең үзәгендә жанры тора. Бу әсәрләрдә кешенең тормышы һәм әхлакый сайлавы бәяләнә, автор һәм саф күңелле булырга чакыра. Хикмәтләр укучыны гамәлләргә өнди.
5 ПАР · 1 БАЛЛ
2. Әхлакый төшенчәләрне аңлатмалары белән бәйлә
Сул яктагы төшенчәләрне уң яктагы аңлатмалар белән дөрес бәйләгез.
- Нәсыйхәт
- Тыйнаклык
- Рухи чисталык
- Рәхимлелек
- Наданлык
- Күңелдә начар ниятләр булмау
- Үзеңне өстен куймыйча, гади һәм әдәпле булу
- Белемгә һәм аңлауга омтылмау
- Кешегә дөрес юл күрсәтүче үгет
- Башкаларга шәфкать һәм ярдәм күрсәтү
4 ЭЛЕМЕНТ · 1 БАЛЛ
3. Хикмәт рухына каршы төшенчәне тап
Мәүлә Колый хикмәтләрендә хупланмаган төшенчәне табыгыз һәм сайлавыгызны бер җөмлә белән аңлатыгыз.
- Гаделлек
- Шәфкать
- Сабырлык
- Көнчелек
12 СҮЗ · 4 БАЛЛ
4. Әхлакый төшенчәләр сүзлеген тулыландыр
Кроссвордны Мәүлә Колый хикмәтләрендәге темалар һәм әхлакый төшенчәләр буенча чишегез.
123456789101112
По горизонтали
- Аллага мөрәҗәгать итү
- Кешегә мәрхәмәтле мөнәсәбәт
- Хаклыкка таянган сыйфат
- Үзеңне артык күрсәтмәү
- Кешенең эчке дөньясы
- Уку аша тупланган аңлау
По вертикали
- Авырлыкка чыдам булу
- Башкаларга ярдәмчел булу
- Күңелнең чиста булуы
- Киңәш бирүче фикер
- Күңелдә калган үпкә
- Кешенең кылган эше
5 ПРОПУСК · 2 БАЛЛ
5. Әдәби терминнарны урыннарына куй
Әдәби-теоретик төшенчәләрне мәгънәгә туры китереп урнаштырыгыз.
Хикмәтләрдә киңәш һәм үгет бирүче сөйләм төре дип атала. Әсәрнең төп — кешенең яхшы якка үзгәрүе. Бер үк сүзләрнең яңадан кулланылуы алымына карый. Дөнья байлыгының вакытлы булуы төшенчәсе белән аңлатыла. Үгет-нәсыйхәтле сөйләмнең фәнни атамасы — стиль.
5 ПАР · 2 БАЛЛ
6. Тема һәм әхлакый бәяне туры китер
Хикмәтләрдәге темаларны аларга туры килгән автор мөнәсәбәте белән бәйләгез.
- Гаделлекне саклау
- Рухи чисталык
- Дөнья байлыгына кызыгу
- Рәхимлелек күрсәтү
- Наданлыкка бирелү
- Матди байлык рухи кыйммәтләрне алыштыра алмый
- Яхшылык кешенең гамәлендә күренә
- Хаклык кешенең абруен ныгыта
- Белемсезлек кешенең үсешен тоткарлый
- Күңел сафлыгы дөрес гамәлләргә юл ача
4 ПРОПУСК · 1 БАЛЛ
1. «Хикмәт» төшенчәсен искә төшер
Җөмләләрдәге пропускларны тутырыгыз.
Мәүлә Колый иҗат иткән әсәрләрнең төп жанры — . Аның хикмәтләрендә кешенең сыйфатлары бәяләнә, автор һәм рухи чисталыкка өнди. Хикмәтләрнең төп максаты — укучыны булырга чакыру.
5 ПАР · 1 БАЛЛ
2. Хикмәтләрдәге төп төшенчәләр
Сул яктагы төшенчәләрне уң яктагы мәгънәдәш аңлатмалар белән дөрес бәйләгез.
- Хикмәт
- Әхлак
- Гыйлем
- Сабырлык
- Тәкъвалык
- Иманлы һәм дин кушканча яшәү
- Авырлыкларны түземлек белән кичерү
- Белем һәм аңлау
- Кешенең яхшы һәм начар гамәлләрен бәяләү өлкәсе
- Гыйбрәтле, үгет-нәсыйхәтле фикер
4 ЭЛЕМЕНТ · 1 БАЛЛ
3. Хикмәткә туры килмәгән төшенчә
Мәүлә Колый хикмәтләренең рухына туры килмәгән төшенчәне табыгыз. Үз сайлавыгызны бер җөмлә белән аңлатыгыз.
- Сабырлык
- Гыйлем
- Комсызлык
- Изгелек
+8 заданий в этом листе
Зарегистрируйтесь — и соберите свой рабочий лист по этой теме за минуту: заданий столько, сколько нужно.
12 СҮЗ · 4 БАЛЛ
4. Хикмәтләр сүзлеген төзе
Кроссвордны хикмәтләрнең темалары һәм әхлакый төшенчәләре буенча чишегез. Һәр сүзгә бирелгән аңлатма ярдәм итәчәк.
123456789101112
По горизонтали
- Дини ышаныч һәм рухи ышану
- Авырлыкка түземле мөнәсәбәт
- Кешенең әдәп һәм тәрбия нормалары
- Гыйбрәтле һәм нәсыйхәтле фикер
- Белем һәм танып-белү
- Мәңгелек булмау сыйфаты
- Кешенең эчке рухи дөньясы
По вертикали
- Киңәш һәм үгет
- Иманлы һәм әхлаклы яшәү
- Вакыт белән чикләнмәгән халәт
- Яхшы гамәлнең гомуми атамасы
- Кешеләр яши торган фани мохит
6 АДЫМ · 2 БАЛЛ
5. Хикмәтнең фикер үсешен тәртипкә сал
Хикмәтне анализлау барышын дөрес тәртипкә китерегез: башта тексттагы төп мәсьәләне ачыклагыз, аннары фикерне дәлилләгез һәм нәтиҗә ясагыз.
- Хикмәтнең төзелешен күзәтү: үгет, дәлил, нәтиҗә.
- Төп фикерне ачыклаучы сүзләрне тексттан табу.
- Автор фикерен үз сүзләрең белән формалаштыру.
- Кабатланган төшенчәләрне һәм образларны билгеләү.
- Авторның нинди нәтиҗәгә китерүен билгеләү.
- Текстта күтәрелгән төп мәсьәләне табу.
5 ПРОПУСК · 2 БАЛЛ
6. Терминнарны текстка урнаштыр
Әдәби-теоретик төшенчәләрне мәгънәгә туры китереп урнаштырыгыз.
Мәүлә Колый хикмәтләрендә автор укучыга турыдан-туры мөрәҗәгать итеп, рәвешендә киңәшләр бирә. Текстның төп — кешенең рухи яктан камилләшүе. Әхлакый фикерне көчәйтү өчен һәм капма-каршылык кебек алымнар кулланыла. Дөнья байлыгының вакытлы булуы һәм рухи кыйммәтләрнең өстенлеге мотивы белән бәйле. Шагыйрьнең сөйләме үгет-нәсыйхәтле, ягъни характерда.
5 ПАР · 2 БАЛЛ
7. Тема һәм автор мөнәсәбәте
Хикмәтләрдә очрый торган темаларны аларга бәйле автор мөнәсәбәте белән туры китерегез.
- Гыйлемгә омтылыш
- Дөнья малына бәйлелек
- Сабырлык
- Яхшылык кылу
- Наданлык
- Авырлыкта кешенең рухи көче сынала
- Мәңгелек кыйммәтләр алдында вакытлы байлык әһәмиятсез
- Кешелеклелек гамәлләр белән раслана
- Рухи үсешкә киртә була
- Белем кешене камилләштерә
4 ЭЛЕМЕНТ · 2 БАЛЛ
8. Хупланган һәм кире кагылган сыйфатлар
Өч сыйфат Мәүлә Колый хикмәтләрендәге әхлакый идеалга туры килә, ә берсе каршы килә. Артык сыйфатны табыгыз һәм ни өчен икәнен аңлатыгыз.
- Тыйнаклык
- Мәкерлелек
- Рәхимлелек
- Түземлелек
№9 · КОМПОЗИЦИЯ ҺӘМ АНАЛИЗ
6 АДЫМ · 3 БАЛЛ
9. Хикмәтне катламлап анализлау
Хикмәтнең эчтәлеген һәм сәнгатьчә корылышын анализлау өчен адымнарны мәгънәви эзлеклелектә урнаштырыгыз.
- Әхлакый нәтиҗәне бүгенге кеше тормышы белән бәйләп бәяләү.
- Авторның укучыга мөнәсәбәтен һәм сөйләм интонациясен билгеләү.
- Тексттагы фикерләрдән чыгып, автор позициясен дәлилле бәяләү.
- Кабатлау, каршылык һәм мөрәҗәгать кебек алымнарның вазифасын аңлату.
- Хикмәттәге төп образларны һәм аларның мәгънәсен ачыклау.
- Төп проблеманы бер җөмләдә формалаштыру.
7 АДЫМ · 5 БАЛЛ
10. Хикмәтләрнең бүгенге әһәмиятен нигезлә
Мәүлә Колый хикмәтләренең бүген дә әһәмиятле булуын күрсәтү өчен фикер йөртү адымнарын эзлекле урнаштырыгыз. Соңыннан нәтиҗәне 3–4 җөмлә белән үз сүзләрегездә языгыз.
- Үз фикереңне тексттагы әхлакый юнәлешкә таянып формалаштыру.
- Мисалны хикмәтләрдәге фикер белән бәйләү.
- Мәүлә Колый хикмәтләрендә күтәрелгән төп кыйммәтне атау.
- Автор фикеренең яшьләр өчен әһәмиятен бәяләү.
- Нәтиҗәдә хикмәтләрнең хәзерге көндәге кыйммәтен гомумиләштерү.
- Кешенең эчке дөньясы һәм гамәлләре арасында бәйләнешне күрсәтү.
- Бүгенге тормыштан әхлакый сайлау таләп иткән бер мисал китерү.