План урока на тему:

Омонимнар

Государственный татарский язык5 класс63 раздела
Омонимнар

Государственный татарский язык · 5 класс · Открытие нового · 45 мин

Омонимнар

Цели и задачи

  • Максат: дәрес ахырына укучылар омонимнарны таный, аларның мәгънәсен контекст ярдәмендә аера һәм кимендә 5 җөмләдә дөрес куллана алачак.
  • Омоним төшенчәсен аңлату, омонимнарны күпмәгънәле сүзләрдән аерырга өйрәтү.
  • Сүзләрнең мәгънәсен контекст буенча билгеләү һәм җөмлә төзү күнекмәсен үстерү.
  • Парларда фикер алышу, дәлилләү һәм иптәшенең җавабын тыңлау күнекмәләрен формалаштыру.
  • Туган телгә кызыксыну, сүз байлыгына сакчыл мөнәсәбәт тәрбияләү.

Планлаштырылган нәтиҗәләр

Шәхси нәтиҗәләр

  • Укучы татар теленең сүз байлыгын танып белүгә кызыксыну күрсәтә.
  • Укучы үз фикерен әдәпле рәвештә әйтергә һәм иптәшенең фикерен хөрмәт итәргә өйрәнә.
  • Укучы сөйләмдә сүзләрне урынлы куллануның әһәмиятен аңлый.
  • Укучы үз эшенә һәм пардагы хезмәттәшлегенә бәя бирә.

Метапредмет нәтиҗәләр

  • Укучы биремнең максатын аңлый, эш тәртибен планлаштыра һәм нәтиҗәсен тикшерә.
  • Укучы тексттан кирәкле мәгълүматны таба, сүзләрне чагыштыра һәм төркемли.
  • Укучы парда фикер алыша, сорау куя, җавабын мисал белән дәлилли.
  • Укучы интерактив слайд һәм электрон сүзлек материалын укытучы күрсәтмәсе белән куллана.

Предмет нәтиҗәләр

  • Укучы омонимнарның билгеләмәсен әйтә: язылышы һәм әйтелеше бер, мәгънәләре төрле сүзләр.
  • Укучы җөмләдәге омонимның мәгънәсен контекст буенча билгели.
  • Укучы омонимнарны күпмәгънәле сүзләрдән аера.
  • Укучы омонимнар белән бәйләнешле җөмләләр төзи һәм аларны сөйләмдә куллана.

Универсаль уку гамәлләре (УУГ)

Шәхси УУГ

  • Тел өйрәнүнең көндәлек аралашу өчен кирәклеген аңлау.
  • Уку эшенә уңай мөнәсәбәт һәм нәтиҗәгә ирешү теләге булдыру.
  • Үз җавабының төгәллеге өчен җаваплылык тою.
  • Пардагы иптәшенә ярдәм күрсәтү һәм аның фикерен тыңлау.

Регулятив УУГ

  • Дәрес максатын укытучы ярдәмендә формалаштыру.
  • Биремне үтәүнең эзлеклелеген билгеләү.
  • Җавапны үрнәк белән чагыштырып, хатаны төзәтү.
  • Рефлексия вакытында үз эшенә бәя бирү.

Танып белү УУГ

  • Сүзләрнең язылышын, әйтелешен һәм мәгънәсен чагыштыру.
  • Контекстка таянып, сүзнең мәгънәсен ачыклау.
  • Омонимнарны мәгънәләренә карап төркемләү.
  • Таблица һәм схема рәвешендә нәтиҗә ясау.

Коммуникатив УУГ

  • Пар белән уртак карарга килү.
  • Фикерне тулы җөмлә белән әйтү һәм дәлилләү.
  • Иптәшенең җавабын сорау ярдәмендә ачыклау.
  • Уртак эш вакытында рольләрне бүлешү.

Укытучының дәрескә әзерлеге

  • «Омонимнар» темасы, дәрес максаты һәм эш алгоритмы күрсәтелгән презентация әзерләргә.
  • Һәр парга омонимлы сүзләр язылган 1 карточка җыелмасы һәм җөмләләр язылган 1 карточка бирергә.
  • Һәр укучыга «Сүзнең мәгънәсен тап» эш битен һәм рефлексия өчен светофор төсләрен әзерләргә.
  • Тактага схема урнаштырырга: «Бер сүз — ике мәгънә — ике контекст».
  • Проектор, компьютер һәм интерактив такта әзерләргә; слайдта рәсемнәр: яз фасылы, язу гамәле, карга кошы, карга коралы.
  • Парларда эшләү өчен таймерны 2–3 минутка куярга.
  • Электрон татарча-русча сүзлек яки мәктәпнең цифрлы сүзлек ресурсын укытучы компьютеринда ачып куярга.
  • Тикшерү өчен дөрес җаваплар язылган аерым слайд һәм үзбәя таблицасы әзерләргә.

Дәрес барышы

Этап 1. Оештыру һәм мотивация (3 мин)

Максат: укучыларны дәрес эшенә җәлеп итү һәм омонимнар темасына кызыксыну уяту.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
1 мин
Укытучы елмаеп әйтә: «Исәнмесез, укучылар! Бүген без сүзләрнең серен ачарбыз. Тактадагы ике рәсемгә игътибар итегез: анда яз фасылы һәм дәфтәргә язу гамәле күрсәтелгән. Ике рәсемгә дә нинди сүз туры килә?»
Рәсемнәрне карыйлар, җавап бирәләр: «Яз». Ике мәгънәне атап әйтәләр: «ел фасылы», «язу гамәле».
2 мин
Укытучы «Уйлан — парда фикерләш — уртаклаш» алымын оештыра: «Башта үзегез уйлагыз, аннары иптәшегез белән фикер алышыгыз. Бу сүзләр ни өчен бер үк яңгырый, ә мәгънәләре төрле? Бүгенге дәрестә моңа җавап табарбыз».
30 секунд үзләре уйлыйлар, 1 минут парда сөйләшәләр, аннары фикерләрен әйтәләр: «Бер сүз ике төрле мәгънә белдерә».
Завершение этапа: укытучы нәтиҗә ясый: «Без бер үк сүзнең төрле мәгънәдә кулланылуын күрдек. Хәзер бу күренешнең телдәге исемен һәм билгеләрен ачыкларбыз».

Этап 2. Белемнәрне актуальләштерү (5 мин)

Максат: сүзнең мәгънәсе һәм контекст турындагы белемнәрне искә төшерү.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
2 мин
Укытучы әйтә: «Экранда өч җөмлә бар: “Алма агачта үсә”; “Алма, китапны миңа бир”; “Баллы алма ашадым”. “Алма” сүзе һәр җөмләдә бер үк мәгънәдәме? Җавабыгызны җөмлә белән дәлилләгез».
Җөмләләрне укыйлар, парда фикерләшәләр һәм җавап бирәләр: «Беренче һәм өченче җөмләдә алма — җимеш; икенче җөмләдә “алма” — алмау фигыленең боерык формасы».
3 мин
Укытучы «Төгәл җавап» алымын куллана: «Сүзнең мәгънәсен кайдан беләбез? Контекст нәрсә ул? Мисалларны тактадагы терәк сүзләр белән бәйләгез: җөмлә, сүзләр тирәсе, мәгънә».
Терәк сүзләрне бәйләп схема төзиләр: «Контекст — сүзнең җөмләдәге һәм тексттагы тирәлеге». Дәфтәргә кыска аңлатма язалар.
Завершение этапа: укытучы әйтә: «Димәк, сүзнең мәгънәсен аның тирәсендәге сүзләр ярдәмендә билгелибез. Хәзер безне дәреснең төп проблемасы көтә: бер үк язылышлы сүзләрнең мәгънәсе ни өчен төрле була?»

Этап 3. Проблеманы кую һәм максат билгеләү (4 мин)

Максат: омонимнарны өйрәнү максатын укучылар белән бергә формалаштыру.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
2 мин
Укытучы экранга «карга» сүзе белән ике җөмлә чыгара: «Карга агач башында утыра»; «Әби камырны карга салды». Укытучы сорый: «Бу җөмләләрдә “карга” сүзенең мәгънәсе нинди? Икенче җөмләдә сез нинди каршылык күрәсез?»
Җөмләләрне укыйлар, мәгънәләрен чагыштыралар. Дөрес булмаган җөмлә булуын әйтәләр: «Карга — кош, ә камырны карга салмыйлар».
2 мин
Укытучы әйтә: «Бәлки, икенче җөмләдә башка сүз кирәк булгандыр? “Карга” һәм “карга” сүзләренең язылышы бер, әмма мәгънәләре төрле. Бүгенге максатны бергә төзик: без нәрсәне өйрәнергә тиеш?»
Максатны формалаштыралар: «Омонимнарны танырга, мәгънәләрен аерырга һәм җөмләләрдә кулланырга өйрәнергә».

Посмотрите план целиком

Зарегистрируйтесь — и откройте план урока по этой теме полностью: цели, ход урока и рефлексия по ФГОС.

Завершение этапа: укытучы нәтиҗә ясый: «Максат ачык: без омонимнарның билгеләрен табарбыз, аларны контекстта аерырбыз һәм үз мисалларыбызны төзербез».

Этап 4. Яңа белемне ачу (9 мин)

Максат: омоним төшенчәсен укучыларның күзәтүләре аша чыгару һәм алгоритм төзү.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
3 мин
Укытучы парларга карточкалар тарата һәм әйтә: «Карточкадагы сүзләрне укыгыз: “яз”, “көз”, “йөз”, “ат”, “кара”. Һәр сүз белән ике җөмлә төзелгән. Җөмләләрдә сүзнең мәгънәсе ничек үзгәргәнен билгеләгез. Ике минуттан соң бер мисалны сыйныфка тәкъдим итегез».
Парларда карточкаларны укыйлар, сүзнең мәгънәләрен чагыштыралар. Мисаллар китерәләр: «Йөз — сан; йөз — кешенең йөзе», «Ат — хайван; ат — ыргыту гамәле».
3 мин
Укытучы Сократча әңгәмә алып бара: «Бу сүзләрнең язылышы һәм әйтелеше нинди? Мәгънәләре бердәме? Аларны бер сүзнең төрле төсмерләре дип әйтеп буламы, әллә ике аерым мәгънәме?» Тактада укучылар җавапларын төркемли.
Җавап бирәләр: «Язылышы һәм әйтелеше бер; мәгънәләре төрле һәм бер-берсенә бәйле түгел». Мисалларны «яз», «йөз», «ат» төркемнәренә урнаштыралар.
3 мин
Укытучы тактага кагыйдәне яза һәм аңлата: «Омонимнар — язылышы һәм әйтелеше бер, ә мәгънәләре төрле булган сүзләр. Омонимның мәгънәсе контекстта ачыклана. Алгоритм: 1) сүзне тап; 2) җөмләдәге мәгънәсен билгелә; 3) башка контекст белән чагыштыр; 4) нәтиҗә яса».
Кагыйдәне һәм алгоритмны дәфтәргә язалар. Һәр пар бер омонимга ике контекст китерә һәм нәтиҗә ясый.

Дәфтәргә язу

Омонимнар — язылышы һәм әйтелеше бер, мәгънәләре төрле булган сүзләр. Мәгънәне контекст буенча билгелибез. Мисал: яз — ел фасылы; яз — язу гамәле.
Завершение этапа: укытучы әйтә: «Без омонимның төп билгеләрен ачтык: тышкы формасы бер, мәгънәсе төрле. Хәзер бу белемне җөмләләр белән тикшереп ныгытабыз».

Этап 5. Беренчел ныгыту: парларда эш (7 мин)

Максат: омонимнарның мәгънәсен контекст буенча билгеләү һәм дәлилләү.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
3 мин
Укытучы әйтә: «Һәр парга дүрт җөмлә бирелә. Омонимны сызыгыз, аның мәгънәсен бер сүз белән языгыз. Җавапны иптәшегез белән чагыштырыгыз: “Минемчә, ... чөнки ...” формасын кулланыгыз».
Парларда җөмләләрне укыйлар һәм сүз мәгънәсен билгелиләр: «Көз җитте» — ел фасылы; «Көзгегә карадым» — көзге әйбер; «Ат тиз чаба» — хайван; «Тупны ат» — ыргыту.
2 мин
Укытучы ике парны тыңлый: «Җавабыгызны тулы җөмлә белән әйтегез һәм контексттан дәлил китерегез. Кайсы сүзләр сезгә ярдәм итте?»
Парлар җавапларын яклыйлар: «“Ат” беренче җөмләдә хайванны белдерә, чөнки “чаба” сүзе аның җан иясе икәнен күрсәтә».
2 мин
Укытучы тиз тикшерү үткәрә: «Светофорны күрсәтегез: яшел — барысы аңлашылды, сары — бер мисалда шик бар, кызыл — ярдәм кирәк. Сары һәм кызыл төстәгеләргә алгоритмны кабат искә төшерәм».
Төсле карточка күтәрәләр, хаталы җавапларын алгоритм буенча төзәтәләр.
Завершение этапа: укытучы нәтиҗә ясый: «Парларда сез омонимның мәгънәсен сүзнең тирәлегенә карап таптыгыз. Хәзер һәркем бу эшне мөстәкыйль башкарачак».

Этап 6. Мөстәкыйль эш һәм үзара тикшерү (8 мин)

Максат: омонимнарны мөстәкыйль тану һәм алар белән җөмлә төзү.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
4 мин
Укытучы эш битен тарата: «Бирем 1: омонимнарны табып, мәгънәләрен языгыз. Бирем 2: “яз”, “йөз”, “кара” сүзләренең һәр мәгънәсенә берәр җөмлә төзегез. Вакыт — дүрт минут. Башта җиңел биремне үтәгез, аннары җөмлә төзүгә күчегез».
Эш битен мөстәкыйль үтиләр: омонимнарны билгелиләр, мәгънәләрен язалар, һәр сүзгә ике җөмлә төзиләр.
2 мин
Укытучы җавап үрнәген экранга чыгара һәм әйтә: «Эшегезне күрше пар белән алыштырыгыз. Һәр дөрес җавапка бер балл куегыз, җөмләдә сүзнең мәгънәсе ачык булуын тикшерегез».
Эш битләрен алыштыралар, җавап үрнәге белән тикшерәләр, дөрес җавапларга балл куялар.
2 мин
Укытучы сорый: «Кайсы җөмләдә мәгънә ачык күренмәскә мөмкин? Аны ничек төзәтеп була?» Бер-ике җавапны тактада төзәтә.
Хаталарын төзәтәләр, бер җөмләне яхшыртып яңадан язалар. Җавап бирәләр: «Контекстта сүзнең мәгънәсен күрсәтүче башка сүзләр булырга тиеш».

Эталон җавап

«Яз» сүзенең ике мәгънәсе: 1) ел фасылы — «Яз җиткәч, кошлар кайта»; 2) язу гамәле — «Дәфтәргә матур итеп яз». «Йөз» сүзенең мәгънәләре: 1) сан — «Йөз сум акча»; 2) бит-кыяфәт — «Аның йөзе шат иде».
Завершение этапа: укытучы әйтә: «Үзара тикшерү күрсәтте: омонимны тану гына җитми, аның мәгънәсен җөмләдә ачык күрсәтергә кирәк. Соңгы биремдә без омонимнарны реаль сөйләмдә кулланырбыз».

Этап 7. Белемне куллану һәм рефлексия (9 мин)

Максат: омонимнарны сөйләмдә куллану, дәрес нәтиҗәсен бәяләү һәм уку авырлыкларын ачыклау.
Вакыт
Укытучы эшчәнлеге
Укучылар эшчәнлеге
4 мин
Укытучы «Сүз осталары» ярышын оештыра: «Һәр пар бер омоним сайлый һәм аның ике мәгънәсен күрсәткән кечкенә диалог төзи. Диалогта һәр мәгънә аңлашылсын. Сезгә дүрт минут бирелә».
Парларда «ат», «яз», «йөз», «кара» сүзләренең берсен сайлап, ике-өч репликалы диалог төзиләр һәм сыйныфка укыйлар.
2 мин
Укытучы һәр чыгыштан соң сорый: «Сез омонимның кайсы мәгънәсен ишеттегез? Аны кайсы сүзләр күрсәтте?» Дөрес җавапларны тактадагы «Уңышлар баскычы»на билгели.
Башка парлар омонимның мәгънәләрен атыйлар һәм дәлиллиләр: «“Кара” беренче җөмләдә төсне, икенчесендә карау гамәлен белдерә».
3 мин
Укытучы рефлексия үткәрә: «Чыгыш кәгазенә өч юл языгыз: “Бүген мин белдем...”; “Мин булдырам...” ; “Миңа ярдәм кирәк...” Соңыннан светофор төсегезне сайлагыз».
Чыгыш кәгазен тутыралар, үзләштерү дәрәҗәсен яшел, сары яки кызыл карточка белән күрсәтәләр, бер-ике укучы үз фикерен укый.
Завершение этапа: укытучы нәтиҗә ясый: «Бүген сез омонимнарны таныдыгыз, мәгънәләрен контексттан таптыгыз һәм сөйләмдә кулландыгыз. Өйдә дә сүзләрне җөмлә эчендә күзәтеп килегез».

Практик эшне бәяләү критерийлары

  • «5» билгесе — омонимнар дөрес табылган, барлык мәгънәләр дөрес аңлатылган, өч сүзнең һәр мәгънәсенә төзелгән җөмләләр төгәл һәм хатасыз.
  • «4» билгесе — биремнәрнең күбесе дөрес үтәлгән, бер-ике орфографик яки мәгънәви хата бар, омонимнарның мәгънәсе контексттан аңлашыла.
  • «3» билгесе — омонимнарның бер өлеше дөрес табылган, мәгънәләрне аеруда һәм җөмлә төзүдә ярдәм кирәк.
  • «2» билгесе — омоним төшенчәсе һәм сүз мәгънәсен контексттан табу алгоритмы үзләштерелмәгән.

Рефлексия

Укучыга сорау
Сорауның максаты
«Омонимнарның төп билгеләре нинди?»
Төшенчәнең төп өлешләрен үзләштерүне ачыклау.
«Сүзнең мәгънәсен җөмләдә ничек билгелибез?»
Контекст белән эшләү алгоритмын тикшерү.
«Кайсы бирем иң авыр булды? Ни өчен?»
Укучыларның авырлык нокталарын ачыклау.
«Бүген омоним кулланып төзегән иң уңышлы җөмләңне әйт»
Белемне сөйләмдә куллануны бәяләү.

Укытучының йомгаклау сүзе

«Бүген без омонимнарның язылышы һәм әйтелеше бер, ә мәгънәләре төрле булган сүзләр икәнен ачыкладык. Сүзнең мәгънәсен һәрвакыт контекст ярдәмендә билгеләргә кирәк. Иң еш очрый торган хата — сүзне җөмләдән аерып карау. Киләсе дәрестә омонимнарны сөйләмдә һәм текстта тагын да күбрәк кулланырбыз».

Өй эше

Дәрәҗә
Нәрсә бирергә
Ни өчен
Базовый (мәҗбүри)
«Яз», «ат», «йөз» сүзләренең һәрберсенә ике мәгънәне күрсәткән икешәр җөмлә төзергә; омонимнарның мәгънәләрен җөмләдән чыгып аңлатырга.
Омонимны контекстта тану һәм дөрес җөмлә төзү күнекмәсен ныгыта.
Средний (күтәренке)
Көндәлек тормыштан 5 омоним табарга, һәр сүз белән ике җөмлә төзергә һәм сүзнең мәгънәләрен чагыштырырга.
Сүзлек запасын киңәйтә, күзәтү һәм чагыштыру күнекмәсен үстерә.
Продвинутый (өстәмә)
Өч омоним кулланып, 6–8 җөмләдән торган кечкенә хикәя төзергә; омонимнарның һәр мәгънәсен калын хәреф белән билгеләргә.
Омонимнарны бәйләнешле сөйләмдә урынлы куллану һәм иҗади фикерләүне үстерә.
Чыгып китәр алдыннан контроль сораулар: «Омонимнар нәрсә ул? Омонимның мәгънәсен ничек билгелибез? “Ат” сүзенең ике мәгънәсен җөмләләрдә күрсәтә аласызмы?»

Создайте уникальный план урока по своей теме

  • Любая тема, любой уровень
  • Структура по ФГОС
  • 100% уникальный план урока
  • Цели, ход урока, рефлексия
  • Экспорт в PDF и Word
  • Готово за 1 минуту

Другие темы по государственному татарскому языку для 5 класса

Чем удобны планы уроков Нейрум

  • Готовый план, не набросокЦели, ход урока, планируемые результаты, рефлексия — всё по структуре ФГОС, открыли и пошли вести.
  • План урока или техкартаОдин материал — два формата экспорта в PDF. Скачали то, что нужно завучу.
  • Свой план урока за минутуНе нашли нужный? ИИ-конструктор напишет план урока по вашей теме, классу и типу урока.

Вопросы и ответы

Как скачать план урока «Омонимнар»?

Зарегистрируйтесь бесплатно — материал сохранится в личном кабинете, откуда его можно скачать как план урока или технологическую карту.

Соответствует ли план урока ФГОС?

Да, структура урока — цели, ход урока, планируемые результаты — построена по ФГОС для 5 класса (государственному татарскому языку).

Можно ли изменить план под свой класс?

Да. После регистрации план урока открывается в конструкторе: этапы и содержание можно отредактировать или перегенерировать.